Sürgit dönüşümün hikayesi: Kıyıdan Uzakta

Mehmet Eroğlu kitaplığının sonuncu eseri Kıyıdan Uzakta, arayış içinde bir kadının aralıksız ve sınırsız hesaplaşmalarının ilk ağızdan anlatıldığı bir mektup. Fakat bu mektubu, mektup türünde yazılmış diğer yaratımlardan ayıran bir şey varsa o da hiç şüphesiz bir mektubun taşıyabileceğinin çok ötesinde türden çatışmalara, hesaplaşmalara ve derinlemesine bir empatiye ev sahipliği yapıyor olmasıdır denilebilir. Eroğlu’nun ustalığının da bir göstergesi olan bu durum, Kıyıdan Uzakta’yı yazın hayatının ezeli kurgu-dil çekişmesi bakımından önemli bir yere taşıyor. Eroğlu’nun dikkate değer bir şekilde ördüğü hikaye, ilk bakışta edebi anlamda her ne kadar bir kurgu olarak değerlendirilecek olsa da, gerçek hayatın kurgu olmaktan çok uzak, yakıcı gerçeklikleriyle okuyucuyu ansızın karşı karşıya bırakıyor. Kıyıdan Uzakta, otantik olmayan, eve dair bir takım kesişme ve kırılmaların tanıdık seslerini beklenmedik bir açıklıkla hikaye eden bir kadının, ilişki kurduğu her şeyin ve herkesin kaderinde ayrı ayrı yaşarcasına, onları kılcallarına kadar çözümleyen, şaşkınlık verici bir empati örneği. Eroğlu’nun kitabı bu anlamda doğal okuyucu refleksleri şeklinde gelişen izlek tahminlerinin ve peşin hükümlerin tamamını ters yüz eden özel bir mektup, Zühal’in mektubu.

 

Mektup hem gerçek hem imgesel anlamda karanlıklar, geç saatler, soğuk akşamlar ve ağır mevsimler süresince büyük dalgalar şeklinde kıyıya vuran bir acılar manzumesidir. Kutsal ya da ilahi olmayan, sıradan fakat hacimli bir acı. Daha ilk satırlarında ahenginden bahsedilen bu acı ve acıyla kurulabilecek her türlü ilişkinin deneyimlendiği ve bir bakıma itiraf edildiği bir kara mektup. Çok boyutlu bir empati kabiliyetiyle yunmuş yıkamış bir aşık olarak Zühal ve onun uzlaşmacı, düşman olmayan bitimsiz ıstırabı. Bütün bu sancı nöbetleri, tarihin başından beri var olmuş, neredeyse antik bir acının tüm dehşetiyle gün yüzüne çıkmasıyla başlayan hesaplaşmaların, yargılamalara varan savrulmaların, birey ve toplum çatışmasıyla kristalize olduğu anın bir fotoğrafıdır. Fotoğrafta Zühal’in öykündüğü bütün mitolojik figürlerden izler vardır: Prometheus, Hades, Eos…

 

Zühal kendi deyimi ile geçmişten bugüne “mahkumdur”, bir mahkum sıkışmışlığı içinde o güne dek kurduklarının –belki de ona rağmen– tamamına meydan okuyarak, özgürlüğünü doğuracaktır. Acıları, doğum sancılarıdır. Ancak bu doğum, Zühal’in bireylik sancılarının sonunu getiren bir doğum değil, onun vicdan otopsisi olacaktır. Bir kadının meydan okumasından duyumsanacak tüm coşkunluk ve bireyliğin böylesi sağlıklı bir ayaklanması bu anlamda yerini anakronikliğe bırakacak bir nihayetin habercisidir. Toplumsal cinsiyet açmazlarından, mahrem hayallerin irkiltici yanlarına varıncaya geniş bir yelpaze içinde, çaresizliğin sularından hazzın doyumsuzluğuna ve “mutluluk acemiliğine”, Zühal’in mektubu derin bir kuyudan arşa sesleniştir. Bu bovaresk anlatı bir ağıt değil fakat. Var gücü ile toprağı yarıp yüzünü güneşe dönen bir tohumun olgunlaşarak, besleyeceği toprağa dönünceye kadar sürecek bir quete-de-soi, kendilik arayışı. Acıya mal olan tecrübelere sırtını dönüp geride bırakan bir tutum değil, bütün bir tarihi yanında taşıyarak onulmazlıklar karşısında köklenmecesine bir kendilik arayışı. Bu yanıyla Kıyıdan Uzakta, bir kadının muhakkak cesaretle açıklanacak özgürleşmesiyle ifade edilen yeni bir kıyının yaratımıdır belki de…

 

Mektup, her şeyiyle bütünlüklü bir otoportre olarak okuyucuya yargıç rolünü dayatmaması bakımından da ayrı bir yerde duruyor. Travmatik hikayelere yer verilen anlatılarda rastlanan, okuyucuyu bağlayıcı bu tavır Kıyıdan Uzakta için söz konusu değildir. Aksine, Eroğlu okuyucuyu, kitap boyunca şaşkınlık uyandırıcı bu empatiye şahit ederek, onu paylaşmaya davet ediyor.

 

*Milliyet Kitap Ocak sayısında yayımlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s